Ooit van vloeibare magneten gehoord? Handig voor allerlei toepassingen. Niets sluit beter luchtdicht af dan een vloeistof. Bij de scheikunde sectie Fysische en Colloïd Chemie wordt o.a. onderzoek gedaan naar vloeibare magneten.

Onderzoek naar vloeibare magneten zit op het raakvalk tussen scheikunde en natuurkunde. Scheikunde is een soort spin in het natuurwetenschappelijke web, dat redeneert vanuit de “deeltjesgedachte”. Scheikundig onderzoek heeft raakvlakken met een breed scala aan onderzoeksgebieden.

Een vloeibare magneet combineert de eigenschappen van een vaste (ferro)magneet met die van een vloeistof. Een vloeibare magneet kan in principe elke vorm aannemen, die het door een magnetisch veld wordt opgelegd. Het lijkt eenvoudig een vloeibare magneet te maken, maar het vereist wel de nodige vaardigheid. Tot nu toe zijn bacteriën hier nog beter in dan de mens.

De anaërobe bacterie Aquaspirillum magnetotacticum vervaardigd uit ijzerzouten kleine colloïdale magnetietdeeltjes. Magnetiet is een z.g.n. ferrofluid, een magnetische vleoistof. De bacterie maakt van deze magnetietdeeltjes een keten met een magnetisch moment, dat groot genoeg is om zich te oriënteren in het magnetisch veld van de aarde. De bacterie kan daardoor langs de veldlijnen, die naar het aardoppervlak neigen, zwemmen en zo de diepe zuurstofarme zee vinden. Hij kan dit beter dan de mens, hoewel die al 20 jaar onderzoek doet aan ferrofluids. Er zijn al vele ontwerpen waarbij ferrofluids een rol spelen.

Wil je zelf proberen om een ferrofluidmagnetiet te maken? Het Nederlandstalige voorschrift waar naar verwezen wordt in de literatuur is op school uit te voeren.