Hompage Universiteit Utrecht
 Home    Onderwerpen    Zoek op titel
Spreken en luisteren in gesprekken

Mag ik wat zeggen?

In een gesprek is meestal maar één persoon tegelijk aan het woord. Dat is niet steeds dezelfde persoon want de gespreksdeelnemers praten om beurten. Hoe komt het dat de gespreksdeelnemers niet voortdurend door elkaar heen praten?

Nauwkeurige observaties van gesprekken tonen aan dat de overgang van de ene naar de andere spreker vaak verloopt zonder pauzes. Kennelijk hanteren gespreksdeelnemers een bepaald systeem om ervoor te zorgen dat ze om de beurt praten. Dat systeem noemen we het 'beurtwisselingssysteem'.
De Amerikaanse onderzoekers Harvey Sacks, Emanuel Schegloff en Gail Jefferson hebben ontdekt dat dit beurtwisselingsysteem bestaat uit twee componenten: een systeem dat mensen gebruiken om te bepalen wanneer een beurt is afgelopen, en een systeem waarmee ze bepalen wie op zo'n moment mag gaan spreken. Met name dit laatste systeem vertoont nogal wat variatie, afhankelijk van het aantal gespreksdeelnemers en afhankelijk van hun (machts)posities.