Blanco boeten?

Het Nederlandse strafrecht behandelt alle verdachten volgens hetzelfde strafrecht. Gelijkheid voor de wet is één van de belangrijkste uitgangspunten van onze samenleving en wordt door de grondwet beschermd. Tegelijkertijd is onze samenleving in de afgelopen twintig jaar 'multicultureel' geworden. Ook de rechter krijgt vaker te maken met verdachten met een andere culturele achtergrond. Dit levert verschillende dilemma's op.

Soms gaat het om onschuldige gevallen, zoals een Ghanees die een appel had weggenomen bij de groenteboer. Hij werd vervolgd voor diefstal, maar begreep de aanklacht niet. Volgens hem was het in Ghana de gewoonte dat als een koopman zijn goederen onbewaakt buiten uitstalde, hij deze klaarblijkelijk kwijt wilde zonder dat iemand ervoor hoefde te betalen. Er zijn echter ook misdrijven waarbij het probleem ingewikkelder ligt. Denk maar aan de schietpartij op de school in Veghel. De media berichtten dat het ging om een geval van Turkse 'eerwraak', waarbij de dader door zijn vader onder druk was gezet om de ontvoerder van zijn zusje te vermoorden (NB: later schreven de kranten echter weer dat het niet ging om eerwraak, maar dat het een 'gewone Amerikaanse schietpartij' was geweest). Of het verhaal van een Egyptische man die werd beschuldigd van het mishandelen van zijn kind. Hij voerde echter aan dat hij slechts had gehandeld naar de regels van de Egyptische opvoeding.

De rechter die over dit soort gevallen moet beslissen, ziet zich soms geplaatst voor een moeilijk dilemma. Aan de ene kant hebben we in Nederland bepaalde afspraken gemaakt, die het mogelijk maken om op een aangename manier met elkaar samen te leven: het zogenoemde 'ordeargument'. Aan de andere kant geldt in het Nederlandse strafrecht dat alle omstandigheden van een bepaald geval moeten worden meegenomen in de beslissing van de rechter. Onder deze omstandigheden valt ook de culturele achtergrond van de verdachte.