Geschiedenis van de geschiedenis

Over de beeldenstorm is veel geschreven door historici, maar geen enkel boek of artikel is hetzelfde. Hoe komt dat?

Historiografie is de geschiedenis van de geschiedenis. Iemand die historiografie bestudeert, kijkt naar de manier waarop in een bepaalde periode de historie is beschreven. Ook kijkt de historiografie naar de verschillende opvattingen en denkwijzen van historici. De manier waarop historici een periode of onderwerp benaderen, is onder meer afhankelijk van hun geloofsovertuiging, politieke achtergrond en maatschappelijke achtergrond.

Kijk maar eens naar het voorbeeld van de beeldenstorm. In de tijd van de beeldenstorm zelf (1566) waren er al twee stromingen te onderscheiden in de verklaringen over het ontstaan van de beeldenstorm. Aan de ene kant had je de prinsgezinden. Zij stelden de geloofsvrijheid centraal. Aan de andere kant waren er de staatsgezinden. Zij stelden de politieke vrijheid en de handhaving van de oude privileges centraal.

Ook zie je dat historici vanuit verschillende achtergronden over de beeldenstorm hebben geschreven. De rooms-katholieken hebben bijvoorbeeld over dit onderwerp geschreven vanuit hun rol in het verleden en hun positie tegenover de Spaanse heer der Nederlanden. Marxistische historici hebben de beeldenstorm onderzocht vanuit de vraag welke rol de arbeidende klasse in de opstand had gespeeld.