Nederlanders slapen gemiddeld 7 uur en 20 minuten. Jan Modaal gaat om half twaalf naar bed, slaapt 10 minuten later in en staat om zeven uur weer op. Dat blijkt uit onderzoek van de Utrechtse slaap- en droomdeskundige Victor Spoormaker. Dat is opvallend weinig en vooral veel minder dan enkele tientallen jaren geleden. Ook uit buitenlands onderzoek blijkt dat mensen in de afgelopen veertig jaar per nacht een compleet uur minder zijn gaan slapen. In tien jaar tijd nam bijvoorbeeld ook de hoeveelheid slaap van studenten al af met gemiddeld een half uur. Geschat wordt dat mensen zo’n 90% slapen van wat ze zouden moeten (per nacht zeven uur en een kwartier in plaats van acht uur).

Het gevolg is dat 43.6% van de Nederlanders vindt dat ze te weinig slapen, en ruim de helft moe is bij het opstaan. Een kwart maakt zich zorgen over of ze wel genoeg slapen en 60% zou graag meer energie hebben. Eén op de zes mensen valt soms wel eens in slaap op een sociale gelegenheid (bioscoop, feestje), en bij 2% van de Nederlanders gebeurt dat zelfs regelmatig.

Slaapschuld
Volgens de slaap- en droomdeskundige bouwen de meeste mensen zo langzaam maar zeker een slaaptekort op, ook wel een slaapschuld genoemd. Veel langer slapen in het weekend of vakantie kan daar een teken van zijn. “Mensen die doordeweeks te weinig slapen krijgen op den duur een chronisch tekort aan slaap. Ze functioneren nog wel, maar verre van optimaal.” Dit geldt vooral voor de mensen die pas laat moe worden, de zogeheten avondmensen. Voor hen is de negen tot vijf mentaliteit slecht. Voor ochtendmensen is doordeweeks vroeg opstaan geen probleem, want zij staan ook zaterdag en zondag voor acht uur op. Maar voor de één op de drie Nederlanders die volgens dit onderzoek na twaalven naar bed gaat (3% zelfs na half twee) is dit wel een probleem. Mensen die pas na twaalven moe worden, slapen gemiddeld een vol uur minder dan mensen die voor elf uur in bed liggen. Spoormaker: “Dat zijn dus degenen die maandagochtend pas na drie bakken koffie hun ogen open kunnen krijgen.”

Uitslapen
Klachten van avondmensen over het vroege opstaan worden vaak niet erg serieus genomen. Zeer onterecht, volgens Spoormaker. “Ons slaap-waak ritme wordt geregeld door de hersenen; daar valt niet zoveel aan te sleutelen. Hoe laat we moe – en wakker – worden lijkt zelfs genetisch bepaald te zijn.” Daarbij heeft slaperigheid serieuze gevolgen: minder concentratievermogen, slechter functioneren, meer negatieve emoties en psychische stoornissen. Avondmensen uit laten slapen kan veel ellende en geld schelen. Spoormaker: “Als een avondmens de mogelijkheid krijgt om rond elf uur op kantoor te komen, zal zijn of haar productiviteit fors toenemen.”

Vragen

• Wat is een slaapschuld precies?
• Wat zijn de verschillende gevolgen van slaaptekort? En wat is hier aan te doen?
• Kunnen avondmensen veranderen in ochtendmensen?

Website
Nederlandse Vereniging voor Slaap – Waak onderzoek www.nswo.nl.

Meer informatie
Dr. V.I. Spoormaker werkt als onderzoeker aan de disciplinegroep Klinische Psychologie van de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar slaap en dromen en schreef de boeken 'Alles over dromen' en 'Droomsucces'.