Geowetenschapper Maarten Kleinhans richtte zijn blik onlangs op Mars en kwam tot een spectaculaire ontdekking: er was ooit water op Mars en dat water stroomde snel, heel snel.

Ook ontdekte hij dat rivierdelta's op Mars - bijna vier miljard jaar geleden - gevormd zijn in zeer korte tijd. Het blijkt dat sommige delta's zelfs binnen een jaar ontstaan kunnen zijn. Mars heeft volgens Kleinhans dan ook maar relatief korte tijd stromend water gehad, veel korter dan tot nog toe is verondersteld.

Eind december 2005 publiceerde Kleinhans hierover in het wetenschappelijke tijdschrift ‘Journal of Geophysical Research – Planets’. Dat er ooit water was op Mars staat voor Kleinhans als een paal boven water. ‘Dat zie je aan de rivierdelta’s op Mars. Die kunnen alleen zijn ontstaan door afzetting van sedimenten zoals zand of grind door middel van water.’ Aan de hand van zeer precieze satellietbeelden, en rekening houdend met de omstandigheden op Mars, heeft Kleinhans berekend dat de delta’s in zeer korte tijd zijn ontstaan. Wellicht zelfs in een periode van één jaar. En dat is kort, zeker als je het bijvoorbeeld vergelijkt met de vorming van de Rijn-Maasdelta in Nederland, die heeft er zo’n 8000 jaar over gedaan. ‘Dat verschil heeft onder meer te maken met de veel grotere stroomsnelheid van het water op Mars.’

Niet zo maar leuke weetjes
De nieuwe kennis over de rivierdelta’s op Mars zijn niet zo maar leuke weetjes. Ze leveren volgens Kleinhans veel nieuwe inzichten op over de processen die miljoenen jaren geleden op de aarde hebben plaatsgevonden. ‘En zo zie je een mooie kruisbestuiving van wat je met een beetje fantasie interplanetair onderzoek zou kunnen noemen. We gebruiken onze aardse kennis, ervaringen en mogelijkheden om die toe te passen op Mars en de resultaten daarvan gebruiken we weer voor verder onderzoek op aarde.’

Vragen:

• Wat zijn rivierdelta’s?
• Wat is er zo bijzonder aan de rivierdelta’s op Mars en hoe komt dat?
• Wat kunnen we hier op aarde met de ontdekkingen over water en rivierdelta’s op Mars? Wat zijn rivierdelta’s?

Kaart van Mars
Hoogtekaart van Mars (rood is hoog, blauw is laag) (NASA). De 'cirkels' zijn kraters gevormd door inslagen van meteorieten en kometen uit de ruimte. Boven en onder zitten de poolkappen (uitgerekt op deze kaart). De hoge gladde bergen zijn vulkanen met hoogtes tot 25 km. De vulkanen worden geflankeerd door mega-uitstroomdalen waar catastrofale hoeveelheden water door gestroomd moeten hebben. Het noordelijk halfrond is misschien tijdelijk een oceaan geweest.

Website
De gehele tekst over het onderzoek is te vinden op de site van Maarten Kleinhans: www.geog.uu.nl/fg/mkleinhans/  bij publications.

Afbeeldingen
http://62.148.175.94/pona/aanmelden/bestandenpers/Fan%20delta%20Holden%20krater.jpg