Democratie over een goed glas wijn

Problemen zijn er om opgelost te worden, maar dat valt niet altijd mee. Als je op een gestructureerde manier een probleem wilt oplossen, spreken we ook wel van beleid. Maar wat als degene die met jouw oplossing moet werken, daar niet op zit te wachten? Hier worstelen veel politici en beleidsmakers mee. Het probleemoplossend vermogen van de overheid is beperkt. Drugsoverlast, files, armoede, en wateroverlast zijn bekende voorbeelden van hardnekkige problemen waarmee de overheid kampt. Maar ook andere organisaties kennen (strategische) beleidsvragen. Om op een logische manier tot de oplossing van een probleem te komen zijn een goede probleemanalyse, doelen en toegesneden middelen van groot belang. Er zijn vaak verschillende manieren waarop een probleem kan worden aangepakt en die het gedrag van mensen beïnvloeden. Denk maar aan subsidies, reclame en wettelijke verboden. Tegenwoordig kan zo'n universeel oplossingmodel niet worden ontwikkeld, zonder de organisaties en burgers (of klanten) daarbij te betrekken. De aanleg van de Betuwelijn is een goed voorbeeld. Deze betrokkenheid noemen we interactieve beleidsontwikkeling. De overheid gaat van tevoren in discussie met (delen van) de maatschappij over hoe het beleid eruit zal moeten gaan zien. Het grote voordeel is dan dat er bij de start van het beleid al een draagvlak is.

Deze interactieve benadering roept natuurlijk ook principiële vragen op. Hoe zit het met de zeggenschap van de politiek? Moeten ambtenaren ook verantwoording afleggen voor hun handelwijze? En kan een gemeenteraad nog wel weigeren als ze een kant-en-klaar en door iedereen gesteund voorstel krijgt voorgeschoteld?