De gordel van smaragd

Het huidige Indonesië is als Nederlands-Indië eeuwenlang een Nederlandse kolonie geweest. Vooral in de twintigste eeuw hebben veel Nederlanders er gewoond en gewerkt. Na de onafhankelijkheid van Indonesië verhuisden enkele honderdduizenden 'Indische Nederlanders' naar Nederland.

Van alle Nederlandse koloniën spreekt Indië het meest tot de verbeelding. Er is veel over geschreven. Het meest bekend is Multatuli’s Max Havelaar. Wat inhoud en stijl betreft was dit boek in 1860 revolutionair. Multatuli toonde de misstanden van het Nederlands koloniaal bewind aan. Zijn belangrijkste verwijt was dat het Nederlands gezag de Indonesische boerenbevolking niet voldoende beschermde tegen uitbuiting door de eigen hoofden.
De staatsman Soekarno heeft een grote rol gespeeld in de totstandkoming van de Indonesische onafhankelijkheid. In eigen land was hij de grote leider en held van de revolutie. Hij riep op 17 augustus 1945 de onafhankelijke republiek Indonesia uit en wist na bijna vijf jaar strijd in december 1949 de onafhankelijkheid door de soevereiniteitsoverdracht ook daadwerkelijk te realiseren.

In Nederland was hij niet zo geliefd als in eigen land. Velen beschuldigden hem van collaboratie met de Japanners tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De Indonesische bevolking heeft heel wat moeten doorstaan. In januari 1969 sprak de psycholoog dr. J.E. Hueting voor het eerst op televisie over oorlogsmisdaden van Nederlandse militairen, begaan in de jaren van de Indonesische revolutie en dekolonisatie (1945-1949). Naar aanleiding hiervan publiceerde de regering in 1969 een nota over wat zij 'excessen' noemde. Het debat 'oorlogsmisdaden of excessen' zou zich tot in de jaren negentig herhalen.